Gemideki aküler: batarya neden bir sezonda ölür

Tekne aküsü ortalama olarak olması gerekenin yarısı kadar ömür sürer. Sebep neredeyse her zaman aynıdır ve bu, akünün kalitesiyle ilgili değildir.

Onu neyin öldürdüğünü, gerçekte ne kadar kapasiteye ihtiyaç olduğunu ve yorgun bir aküyü ölü olandan nasıl ayırt edeceğinizi ele alalım.

Aküyü gerçekte ne öldürür

Derin deşarj

Kurşun asit akü yarının altına inmeyi sevmez. Bir kez yüzde otuza kadar deşarj ettiniz mi, kapasitenin bir kısmını kalıcı olarak kaybettiniz demektir. Bunu bir sezonda yirmi kez yaptınız mı, akü ömrünü tamamlamış olur.

Buradan çoğu kişiyi şaşırtan basit bir sonuç çıkar: yüz amper-saatlik bir aküden gerçekte elli amper-saat kullanabilirsiniz. Bunun altına inen her şeyi bir sonraki sezondan borç almış olursunuz.

Kronik yetersiz şarj

İkinci sebep daha az bariz olandır. Demirlemede motor bir saat çalıştırılır, alternatör şarjın büyük kısmını hızlıca verir, son yüzdeler ise uzun ve yavaş bir şekilde dolar. Sonuçta akü aylarca yüzde seksen dolulukla yaşar.

Kurşun asit için bu yavaş bir ölümdür: plakaların üzerinde artık çözünmeyen sülfat birikir. Akü çalışıyormuş gibi görünür ama kapasitesi erir.

Sıcaklık

Yirmi beş derecenin üzerindeki her on derece, ömrü yarıya indirir. Havalandırmasız makine dairesindeki bir akü, serin bir dolaptaki aynı akünden daha hızlı yaşlanır.

Deşarj hâlde kışlamak

Deşarj olmuş elektrolit neredeyse sudur ve eksi on derecede donar. Dolu bir akü ise eksi kırk dereceye dayanır. Kışlama hakkında daha fazlası için koruma altına alma yazısına bakın.

Kurşun mu lityum mu: pratikte ne anlama gelir

Bu tartışmayı genel hatlarıyla yürütmenin bir anlamı yok, o yüzden gemide neyin değiştiğini madde madde ele alalım.

Kullanılabilir kapasite. Kurşunda nominal değerin yarısı. Lityumda yaklaşık yüzde doksanı. Yani yüz amper-saatlik bir lityum akü, iki yüz amper-saatlik bir kurşun akünün yerini tutar.

Ağırlık. Eşit kullanılabilir kapasitede lityum yaklaşık üç kat daha hafiftir. Küçük bir teknede bu fark hissedilir.

Şarj hızı. Kurşun son yüzde yirmiyi yavaş ve isteksizce alır. Lityum ise şarjı neredeyse sonuna kadar tam güçte kabul eder. Pratikte bu, bir saatlik motor çalışmasının yeterli olması demektir, "biraz şarj oldu galiba" demek değil.

Ömür. Kurşun, dikkatli kullanımda üç-beş yıl. Lityum, dondurulmaz ve aşırı ısıtılmazsa on yıl ve üzeri.

Fiyat. Lityum satın alırken iki-üç kat daha pahalıdır. Hizmet yılı başına maliyete bakıldığında fark artık o kadar da çarpıcı değildir.

Lityumun gerektirdikleri. Kendi batarya yönetim sistemi ve genellikle farklı bir şarj cihazı ile alternatörden farklı bir şarj profili. Başka hiçbir şeye dokunmadan kurşun yerine lityum takmak genellikle mümkün değildir. Geçişteki gizli maliyetlerin başlıca kalemi budur.

Ne kadar kapasiteye ihtiyaç var

Hesabı basittir, ders kitabı formülleri gerekmez.

1. Akım tüketen her şeyi ve günde kaç saat çalıştığını yazın: buzdolabı, aydınlatma, otopilot, cihazlar, telefon şarjı, sintine pompası.
2. Tüketimi saatle çarpın, toplayın. Günlük tüketimi amper-saat cinsinden elde edersiniz.
3. Şarjlar arasındaki gün sayısıyla çarpın.
4. Kurşun için sonucu bir daha ikiyle çarpın. Lityum için bir virgül birle.

Yaygın bir hata buzdolabını unutmaktır. Gün boyu çalışır ve sıcakta toplam tüketimin yarısından fazlasını oluşturur.

İkinci hata, cihazların gerçek çalışmasına değil, etiket üzerindeki güce göre hesap yapmaktır. Otopilot sakin suda ve sert rüzgârda kat kat farklı tüketir.

Bir akünün artık öldüğünü nasıl anlarsınız

Yük altındaki gerilim. Dinlenme hâlinde tam dolu bir kurşun asit akü yaklaşık 12,7 V verir. Bir geceden sonra 12,2 V ve altını gösteriyorsa, ya şarj kaçmıştır ya da kapasite kalmamıştır.

Hızlı yükselme ve hızlı düşüş. Bir akünün on dakikada tam doluymuş gibi görünüp bir saatte boşalması, ölü akünün klasik belirtisidir. Şarj yalnızca yüzeysel olarak kabul edilir.

Bir gruptaki aküler arasındaki fark. İkiliden biri daha fazla ısınıyor veya farklı bir gerilim gösteriyorsa, diğerini de kendisiyle birlikte aşağı çeker. İkisi birden değiştirilir.

Şişmiş gövde, koku, sızıntı. Tartışma burada biter, hemen değiştirilir.

Ömrü iki katına çıkaran kurallar

• Marş aküsü ile servis aküsü farklıdır. Marş aküsü kısa süreliğine büyük akım verir, servis aküsü ise uzun süre küçük akım verir. Tek bir akü her iki rolü de gerektiği gibi üstlenemez.
• "Artık iyidir" diyene kadar değil, sonuna kadar şarj edin. Birkaç haftada bir aküye kara elektriğinden veya alternatörden yüzde yüz dolma imkânı tanıyın.
• Aynı grupta farklı aküleri karıştırmayın. Farklı yaş, farklı tip, farklı kapasite — en zayıfı diğerlerini de aşağı çeker.
• Kutup başlarını temiz tutun. Kutup başındaki oksit, akünün asla tam dolmamasına yol açan bir direnç oluşturur.
• Bir akü izleme cihazı takın. Voltmetre az şey gösterir, amper-saat sayacı ise gerçeği gösterir. Kendini hemen amorti eden tek cihaz budur.

Değişim gerekiyorsa neyin ölçüsünü almalı

Akülerde boyut ve kutup başı konumu açısından sıkı sınırlamalar vardır: teknede bunlar için ayrılan kutuda nadiren pay bulunur.

• Akünün üzerindeki etiketin tamamı — tip, kapasite, soğuk marş akımı (CCA).
• Kutusundaki akünün fotoğrafı, kutup başlarının hangi tarafta olduğunu ve etrafında ne kadar boşluk bulunduğunu görmek için.
• Kutunun mezura ile ölçümü — kutup başları ve kapak dahil uzunluk, genişlik, yükseklik.
• Şarj cihazı ve ayarları, lityuma geçiş planlanıyorsa: çoğunlukla o da değişir.

Bu bilgilerle, önceki model üretimden kalksa bile uyumlu bir seçenek bulunur — akülerde ölçü yelpazesi geniştir ve neredeyse her zaman bir karşılığı vardır.

Özetle

Bir aküyü öldüren şey yaş değil, derin deşarj ve kronik yetersiz şarjdır. Kullanılabilir kapasiteyi dürüstçe hesaplayın: kurşunda bu, gövdede yazanın yarısıdır. Marş ve servis akülerini ayırın, bir amper-saat sayacı takın ve iki haftada bir sonuna kadar şarj edin. Akünün yarısını değil, tüm ömrünü tamamlaması için bu yeterlidir.